حمیده زمانی| شهرآرانیوز، ترس از قرارگرفتن کودکان در موقعیت آزار جنسی، یکی از دغدغههای دائم والدین امروزی است؛ موضوعی که برخلاف تصور عمومی، آمارها نشان میدهد اغلب از سوی بستگان و آشنایان نزدیک رخ میدهد. در چنین شرایطی، آگاهی والدین درباره نشانهها، پیشگیری و نحوه مواجهه با این بحران، حیاتی است.
آزارگرهای جنسی معمولاً چهرهای متفاوت از تصور عمومی دارند: افراد عادی، گاهی حتی مهربان و قابلاعتماد که در ظاهر هیچ نشانهای از خطر در آنها دیده نمیشود. آزارگران فقط مردان بزرگسال نیستند؛ زنان و حتی همسالان نیز میتوانند نقش آزارگر داشته باشند.
در رابطه با کودک، آزار جنسی لزوماً به معنای رابطه جنسی نیست؛ نگاه نامناسب، کلام آزاردهنده یا لمس نابهجا هم میتواند آسیب جدی و ماندگار ایجاد کند.
اگر بزرگسالی که با کودک شما در ارتباط است، رفتارهای زیر را دارد، باید نسبت به او حساس باشید:
نادیدهگرفتن «نه» کودک یا بیاحترامی به مرزهای شخصی دیگران
لمس کودک به شکلی که خود کودک یا والدین نمیپسندند
تلاش برای تبدیلشدن به «دوست صمیمی» کودک به جای نقش بزرگسال
نداشتن روابط اجتماعی مناسب سن خود
صحبت درباره مشکلات شخصی با کودک
تلاش برای تنها ماندن با کودک
توجه غیرمعمول به رشد جنسی کودک یا جنسی تعبیرکردن رفتارهای عادی او
هدیهدادن بدون مناسبت
گذراندن وقت بیشازحد با کودک
محدودکردن دسترسی کودک به دیگر بزرگسالان
۱. آموزش حریم خصوصی
کودک باید بداند:
بدن متعلق به خودش است
هیچکس اجازه نگاه یا لمس اندامهای خصوصی او را ندارد
هر موضوعی را باید با والدین در میان بگذارد
بهترین زمان آموزش، موقع حمامکردن یا دستشوییرفتن است؛ برای کوچکترها با شعر و بازی و برای بزرگترها با توضیح روشن.
۲. نظارت بر مراقبان کودک
اغلب موارد آزار جنسی، توسط اطرافیان رخ میدهد.
بنابراین:
مراقب باشید چه کسی از کودک مراقبت میکند
نسبت به فضای مهد، خانه بستگان یا محل نگهداری کودک حساس باشید
۳. آموزش مفهوم «غریبه»
کودک باید مرز مشخصی درک کند:
هر کسی که نمیشناسیم «عمو» و «خاله» نیست
نباید با لبخند، شکلات، حیوانات یا اسباببازی فریب بخورد
اولین قدم آزارگران، اعتمادسازی است، نه زور
۴. رعایت پوشش مناسب و حفظ حریم خصوصی
پوشش کودک در خانه و بیرون باید متفاوت باشد.
همچنین:
کودک نباید با لباس نامناسب در مکانهای عمومی باشد
از انتشار عکسهای خصوصی یا نیمهبرهنه کودک در شبکههای اجتماعی پرهیز کنید
۱. آموزش نام درست اندامهای خصوصی
تا بتواند درباره آنها دقیق صحبت کند و بداند لمس آنها بدون اجازه ممنوع است.
۲. آموزش مرزهای شخصی
کودک باید بداند چه نوع لمسها نادرست است و حق دارد «نه» بگوید.
۳. آموزش واکنش در موقعیت خطر
کودک باید یاد بگیرد:
نه بگوید
محل را ترک کند
سریعاً به فرد مورد اعتماد اطلاع دهد
۴. تشخیص رفتارهای خطرناک
کودک باید بتواند موقعیتهای غیرعادی را بشناسد و از آنها دور شود.
علائم جسمی
عفونتهای مقاربتی
خونریزی یا کبودی غیرقابلتوضیح در ناحیه تناسلی
لک خون روی لباس زیر یا ملحفه
علائم رفتاری
اطلاعات یا صحبت غیرعادی درباره موضوعات جنسی
سکوت یا انزوا
ترس ناگهانی از افراد مشخص
فرار از حمامکردن یا تعویض لباس
شبادراری
بازیهای جنسی با عروسکها
وسواس در شستوشوی اندام خصوصی
علائم هیجانی
تغییر اشتها
اضطراب، غمگینی یا بیانگیزگی
کاهش اعتمادبهنفس
افت تحصیلی
کابوسهای مکرر
نشانههای خودآزاری
کودک را در فضایی امن قرار دهید
با آرامش و بدون واکنش هیجانی به حرفهایش گوش دهید
تأکید کنید که تقصیر او نبوده
او را سؤالپیچ یا سرزنش نکنید
از دعوا کردن با فرد آزارگر در حضور کودک پرهیز کنید
بلافاصله مسیر قانونی را طی کنید
برای معاینه، به مراکز معتبر مانند پزشکی قانونی یا اورژانس بیمارستانی مراجعه کنید
از خدمات روانشناسی کودک استفاده کنید
در صورت مشکوکشدن:
با شماره ۱۲۳ (اورژانس اجتماعی) تماس بگیرید
از روانشناس کودک نوبت فوری بگیرید
موضوع را پنهان نکنید یا خانوادگی حل نکنید